ریسک و عدم قطعیت دو واژه پرکاربرد در مدیریت پروژه های امروزی هستند. اگرچه عدم قطعیت (uncertainty) در زندگی روزمره انسان وجود دارد اما پاسخ به سوال به ظاهر ساده “عدم قطعیت چیست؟” دشوار به نظر می رسد. در یک تعریف ساده می توان عدم قطعیت را فقدان قطعیت دانست. در تعریفی دیگر، فعالیتی قطعی است که احتمال وقوع آن صد درصد باشد و در صورتی کاملا نشدنی است که احتمال وقوع آن در نرم افزار مدیریت پرسنل صفر درصد باشد. در میان این دو مرز، فعالیت ها را دارای سطوح مختلف عدم قطعیت می نامیم. در لغت نامه آکسفورد، عدم قطعیت به این صورت تعریف میشود: “چیزی که در مورد آن مطمئن نیستید، در وضعیت غیر قطعی قرار داشتن”. در همین مرجع، در مقابل کلمه ریسک آمده است: “احتمال وقوع هر چیز ناگوار در آینده؛ پیشامدی که میتواند خطرناک بوده یا نتایج ناگوار داشته باشد.”
در ادبیات مدیریت پروژه تمایز میان ریسک و عدم قطعیت یکی از موضوعاتی می باشد که توجه محققان زیادی را به خود جلب کرده است. به طور کلی در پروژه ها، ریسک ها از عدم قطعیت هایی ناشی می شوند که در تمامی پروژه ها وجود دارند. در تعاریف ریسک در ادبیات مدیریت برنامه ها نیز این نگاه به عدم قطعیت کاملا واضح است. در PMBoK ویرایش سال ۲۰۰۰ ریسک پروژه به عنوان “رویداد یا شرایط غیر قطعی که در صورت رخ دادن دارای تاثیر مثبت یا منفی بر اهداف پروژه است” تعریف می شود. همچنین ریسک در PRAM ویرایش ۱۹۹۷ به این صورت تعریف شده است: “رویداد یا مجموعه ای از پیشامدهای غیر قطعی که در صورت رخ دادن دارای تاثیر بر اهداف پروژه هستند”. در هر دو تعریف ریسک بر مبنای عدم قطعیت بیان می شود، اما توجهی برای مشخص نمودن و تشریح اصطلاح عدم قطعیت صورت نمی گیرد.
عدم قطعیت را نمی توان یک اصطلاح بدیهی دانست و باید بین مفهوم ریسک و عدم قطعیت تمایز قائل شد. مطابق تعاریف PMBoK و PRAM می توان ارتباط عدم قطعیت و ریسک را رابطه علت و معلول دانست.
مطالعات اولیه برای تمایز میان ریسک و عدم قطعیت را می توان در علم اقتصاد مشاهده نمود. مطابق تحقیقات ریسک ها رویدادهایی هستند که با احتمال های شناخته شده یا قابل شناخت مشخص می شوند درحالیکه عدم قطعیت در ارتباط با رویدادهایی است که تعیین احتمال های عددی برای آنها غیرممکن است.